ฉบับที่แล้วคุณแม่ก็ได้รู้แล้วว่าจำปีน้อยของลูกชายมีปัญหาอะไรบ้างและมีวิธีดูแลรักษาอย่างไร ฉบับนี้เรามาทำความรู้จักกับจุ๋มจิ๋มของลูกสาวบ้างมีอะไรที่คุณแม่ต้องระมัดระวังบ้าง และจะดูแลรักษาความสะอาดให้จุ๋มจิ๋มมีสุขภาพดีได้อย่างไร


ก่อนอื่นเรามาดูอวัยวะเพศของลูกสาวและอวัยวะที่อยู่ใกล้เคียงกันก่อนนะคะ ส่วนประกอบของอวัยวะเพศหญิงประกอบด้วยแคมใหญ่ แคมเล็ก รูเปิดท่อปัสสาวะ ช่องคลอด และถัดจากช่องคลอดไปด้านหลังคือ รูทวารหนัก ทีนี้เรามาดูกันว่าอาการที่อาจเกิดขึ้นกับจุ๋มจิ๋มของเจ้าตัวน้อยมีอะไรบ้าง แพทย์หญิงลั่นทม ตันวิเชียร กุมารศัลยแพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านระบบทางเดินปัสสาวะ ได้ให้ความรู้ว่า ในช่วงแรกคลอด ทารกบางคนมีฮอร์โมนเพศของคุณแม่หลงเหลืออยู่จึงอาจจะมีของเหลวสีขาวเหมือนตกขาว หรือมีเลือดคล้ายเลือดประจำเดือนไหลออกมาทางช่องคลอดของลูกในปริมาณไม่มาก คุณแม่เห็นแล้วก็ไม่ต้องตกใจนะคะ เพราะอาการดังกล่าวจะหายไปได้เอง ซึ่งโดยทั่วไปจะใช้เวลาประมาณ 1-2 สัปดาห์ค่ะ


ปัญหาของจุ๋มจิ๋ม


ปัญหาที่อาจเกิดขึ้นได้กับจุ๋มจิ๋มของเจ้าตัวน้อยอย่างแรกคือ ปัญหาที่เกิดจากการที่แคมในอยู่ชิดกันมากมีช่องเปิดเพียงนิดเดียว เวลาที่ปัสสาวะแต่ละครั้งก็จะมีน้ำปัสสาวะบางส่วนตกค้างอยู่ในช่องคลอด หรือขังเอ่ออยู่บริเวณช่องทางออก และเนื่องจากผิวหนังบริเวณนี้จะมีแบคทีเรียประจำถิ่นอยู่แล้ว และมีแบคทีเรียที่อาศัยอยู่ในทวารหนักและอุจจาระ เมื่อมีอาหารอุดมสมบูรณ์จากการตกค้างของน้ำปัสสาวะ จำนวนแบคทีเรียก็เพิ่มมากขึ้นจะทำให้ผิวหนังเกิดการอักเสบในบางรายอาการอักเสบจะลุกลามเข้าไปในท่อปัสสาวะปละกระเพาะปัสสาวะ จึงทำให้เกิดการติดเชื้อ และกระเพาะปัสสาวะอักเสบได้ง่ายถ้าไม่รักษาความสะอาดให้ดี


อาการท้องผูกเป็นอีกสาเหตุหนึ่งที่ทำให้กระเพาะปัสสาวะเกิดการอักเสบได้บ่อย เนื่องจากอุจจาระที่ค้างอยู่ในลำไส้ใหญ่จะไปกดบริเวณของกระเพาะปัสสาวะ ทำให้ปัสสาวะบ่อยและเกิดการอักเสบขึ้น หรือบางครั้งปัสสาวะไม่ออกเลยเพราะอุจจาระไปกดบริเวณปากทางออกพอดี เพราะฉะนั้น คุณแม่ควรดูแลให้ลูกน้อยถ่ายอุจจาระเป็นประจำทุกวัน ก็จะเป็นการช่วยฝึกสุขนิสัยที่ดีด้วย


สำหรับอาการผิดปกติต่างๆ ที่คุณแม่สามารถสังเกตได้ก็คือ ลูกจะร้องไห้เวลาที่ปัสสาวะ เนื่องจากปัสสาวะแสบขัดเวลาเปลี่ยนผ้าอ้อมก็จะพบว่ามีกลิ่นฉุนมากมีตกขาวและมีกลิ่น หรืออาจมีตะกอน หรือมีเลือดปนถ้าเจ้าตัวเล็กมีอาการเหล่านี้ ให้คุณแม่ลองสำรวจดูว่าผิวหนังบริเวณอวัยวะเพศของลูกแดงไหม คุณแม่ทำความสะอาดให้ลูกเพียงพอหรือยัง ถ้าตรวจดูอย่างดีแล้วภายนอกไม่พบความผิดปกติอะไร แต่ลูกยังคงร้องไห้ทุกครั้งที่ปัสสาวะก็ควรพาไปพบแพทย์เพื่อตรวจหาสาเหตุต่อไป


สำหรับความผิดปกติอื่นๆ เกิดขึ้นได้ก็คือมีซีส ถุงน้ำ ท่อปัสสาวะตีบ และเยื่อพรหมจารีไม่เปิด มองไม่เห็นช่องคลอด กรณีที่เป็นซีส ส่วนใหญ่จะเป็นเนื้องอกธรรมดา ถ้าไม่ก่อให้เกิดอันตรายร้ายแรงก็ไม่จำเป็นต้องทำการรักษาใดๆ ส่วนกรณีที่ท่อปัสสาวะตีบจะต้องทำการรักษาด้วยการขยายท่อปัสสาวะ ซึ่งต้องพิจารณาเป็นรายๆ ไป ในรายที่มองไม่เห็นช่องคลอด คุณหมอจะต้องตรวจให้แน่ใจว่ามีช่องคลอดจริง หรือมีช่องคลอดเปิดสูงกว่าปกติจึงทำให้มองไม่เห็นจากด้านนอก ถ้าพบว่าไม่มีช่องคลอดจริงๆ ก็ต้องทำการตรวจเพิ่มเติมและรักษาด้วยการผ่าตัด


จุ๋มจิ๋มของหนูต้องดูแลนะ


การดูแลจุ๋มจิ๋มของลูกสาวที่ถูกต้องนั้นคุณหมอแนะนำว่า ถ้าลูกยังนอนแบเบาะอยู่ ควรให้ลูกใส่ผ้าอ้อมผ้าจะเหมาะกว่าเพราะเวลาที่ลูกปัสสาวะคุณแม่จะได้รู้และเปลี่ยนทันที ไม่ปล่อยให้เกิดการหมักหมมส่วนการทำความสะอาดก็ให้ใช้สำลีก้อนใหญ่ชุบน้ำแล้วบีบน้ำล้างอวัยวะเพศของลูกแล้วซับให้แห้ง เมื่อลูกโตพอที่จะช่วยเหลือตัวเองได้บ้างแล้ว ก็สอนให้ลูกนั่งปัสสาวะ เสร็จแล้วก็ล้างด้วยน้ำสะอาดให้หมดจดมากกว่าการยืนล้าง การต้องการใช้สบู่ก็ให้ใช้เฉพาะเวลาที่อาบน้ำ ซึ่งก็ควรเป็นสบู่อ่อนๆ เพื่อป้องกันการระคายเคือง กรณีที่ลูกอุจจาระคุณแม่ควรเช็ดอุจจาระออกให้ได้มากที่สุดก่อนโดยเช็คจากด้านหน้สไปด้านหลังเพื่อป้องกันไม่ให้เชื้อโรคเข้าสู่ช่องคลอด หลังจากนั้นจึงค่อยใช้น้ำล้างซ้ำอีกครั้งให้สะอาด


หลังล้างทำความสะอาดแล้วอย่าลืมว่าต้องซับให้แห้งทุกครั้งและไม่ควรโรยแป้งบริเวณอวัยวะเพศให้ลูก เพราะแป้งจะจับตัวเป็นก้อนทำให้เกิดการหมักหมม และทำให้ผิวหนังอักเสบได้เช่นกันแม้จะไม่มีแบคทีเรียก็ตาม


บ้านไหนที่มีความจำเป็นที่จะต้องผ้าอ้อมสำเร็จรูป คุณหมอก็แนะนำว่าให้ใส่เฉพาะเวลานอนตอนกลางคืนเท่านั้น เพื่อจะได้ไม่รบกวนเวลานอนทั้งของเจ้าตัวเล็กและคุณแม่การสวมผ้าอ้อมสำเร็จรูปที่มีทั้งน้ำปัสสาวะและอุจจาระหมักหมมอยู่นานๆ จะเป็นสาเหตุที่ทำให้เกิดการอักเสบได้ง่ายขึ้น


เพราะอวัยวะเพศของลูกสาวมีจุดซ่อนเร้นให้ต้องดูแลมากกว่าของลูกชาย คุณแม่จึงต้องดูแลเอาใจใส่ให้มากเพราะอาการผิดปกติของทางเดินปัสสาวะและอวัยวะสืบพันธุ์นั้นเกิดจากการติดเชื้อก็มาจากความสกปรกและความอับชื้น ฉะนั้นถ้าคุณแม่หมั่นดูแลให้จุ๋มจิ๋มของเจ้าตัวน้อยแห้งสะอาดอยู่เสมอโอกาสที่จุ๋มจิ๋มของลูกป่วยก็มีน้อยลงค่ะ


(update 3 กรกฎาคม 2007)
[ ที่มา..นิตยสารบันทึกคุณแม่ No.166 May 2007]